Toeren rond en over Col de la Croix Jubaru

Een bijzondere tocht in een westelijke uithoek van de provincie Henegouwen: nabij Doornik ligt een van de weinige cols die ons landje rijk is en beheerst de streek waar je door fietst. Tevens wil dit een eerbetoon zijn aan de 26 jarige Amand Jubaru die in de afdaling de controle over zijn fiets verloor en zo de dood vond op 14 juli 1897.

          M et de auto leek Helkijn de meest geschikte startplaats. Een lelijke betonnen boogbrug brengt me over de Schelde. Daar aangekomen linksaf. De taalgrens is overschreden en je blijft op Franstalig grondgebied gedurende de ganse rit. Aan de overzijde van de Schelde is het al knooppunten wat de klok slaat. Aan deze zijde echter is het "back to basics". Maar het landschap is er niet minder mooi om wel integendeel!

 
De Schelde.Druk bevaren.Bossuit.
 

           Je verlaat het hobbelige jaagpad thv Escanaffle. Net zoals in Frankrijk heeft elk dorp een monumentje ter ere van de gesneuvelden van beide wereldoorlogen. Een tweevaksbaan waar je wat autoverkeer kunt tegenkomen brengt me naar Orroir. De dorpskern laat je links liggen, volg de wegwijzer: Mont l'Enclus, oftewel Kluisberg. Geen heroische taferelen zoals tijdens de Ronde van Vlaanderen: ik rij rustig naar boven. Geen zin om de helling van 10% te bedwingen: zie alternatief in de route beschrijving en de kaart. Onnodig te zeggen dat het landschap prachtig is! Een goeie uitvalsbasis om deze streek te verkennen is (toen gesloten) "La Maison des Randonneurs".
Herdenkt de gesneuvelden.Oneindige vergezichten.Mont de l'Enclus.
 

           Overnachten, eten en drinken het kan hier allemaal. Thv Maison des Randonneurs rechtsaf. Het klimwerk zit erop, vanop een golvende weg langs de flank krijg je nog meer panorama's voorgeschoteld. Beloning na het klimwerk!

 
Nog meer panorama.Beloning na het klimmen.
 

           What goes up must go down geldt ook voor Henegouwen. Je zoeft naar beneden en komt op een T die je linksaf slaat. Wat drukkere weg maar algauw mag je rechtsaf en vertoef je terug in de rust en stilte. Je steekt een kleine waterloop over, struikgewas en boompjes geven duidelijk de loop ervan weer. Even achterom kijken, de Kluisberg ligt al een heel eind achter je. Niettegenstaande de weg redelijk breed is blijft een automobilist hardnekkig achter me aan rijden. Thv van een huis houdt hij halt. Thuisgekomen is het eerste wat ik denk. Op de gevel van het beige geschilderde huis merk ik een bord: "Estaminet Au Soleil Levant". 
Eerlijk gezegd was ik er anders gewoon voorbij gereden. Een frisse slok zou wel smaken, ik besluit binnen te gaan. In dit cafeetje dateert alles van een tijdje geleden. Reken daar de bazin ook maar bij! Niettemin is het er gezellig. En zo te zien zijn het vooral "locals" die het weten te vinden. Dorst of niet: ga hier zeker iets drinken!

 
Waterloop.Kluisberg.Estaminet.Gedateerd.
 

           Heerlijk fietsen is het hier in deze groene omgeving en op de stille landwegen . Zoals eerder vermeld zijn die nogal breed zodat je weing last hebt van (schaarse) voorbij rijdende auto's. Je moet wel wat vals plat voor lief nemen. Kapelletjes in alle vormen en maten en flink bemeten gesloten vierkantshoeven maken deel van de omgeving uit. Celles is een voorschoot groot. Een verweerde geschilderde wegwijzer aan de zijgevel van een huis wijst me de weg naar Molembaix, het volgende dorp op de route. Let eens op de erg verweerde grafsteen aan de kerk

 
In alle vormen en maten.Groene omgeving.Wijst de weg.Grafsteen.Vierkantshoeve.
 

           Wat me opvalt is dat er aan het kruisbeeld bij het soldatenmonument bij de kerk van Molembaix een wel erg magere Kristus hangt!
Vrome streek?Op weg naar Molembaix.De kerk.Erg magere Kristus.
 

           Na Molembaix komt het doel van deze tocht langzamerhand dichterbij. De bult waar je op af stevent is de 145m hoge Mont Saint Aubert. Links ervan is een anonieme hoogte van 108m. Daartussen ligt de 99m hoge Col de la Croix Jubaru. 
Alemaal goed en wel; maar wat is een col nu eigenlijk? Tijd voor wat aardrijkskunde. Dit is niet meer of minder dan het laagste punt van een bergrug. Een bergrug of pas is de verbinding tussen twee hogere bergtoppen. Op deze plaats is het oversteken van de bergrug het makkelijkst. Onze col ligt op het laagste punt tussen de 145m hoge Mont Saint Aubert en de anonieme bult van 108m hoog waarop het gehucht Bourdeau is gebouwd. 

In 1985 werd de Côte de la Croix Jubaru als eerste officiële col erkend door de internationale Club des Cent Cols, dit op initiatief van de wielertoeristen van de Club Union Audax uit Doornik en Andre Tignon. 

Nu zitten we aan zeven erkende cols: 
Col de la Croix Jubaru (Tournai): 99 meter 
Col de Suary (Namur): 198 meter 
Col de Marly (Annevoie - Anhée): 205 meter 
Col de Charlerie (Bois-de-Villers): 225 meter 
Col de Ronchinne (Namur - Crupet): 240 meter 
Pas de Bayard (Durbuy): 329 meter 
Col de Rideux (Durbuy - Heyd): 339 meter 

Je nadert de col vanuit het noorden en de beklimming valt heus wel mee. Niet te steil maar wel over een grote afstand. Zodat het toch wel een beetje in de kuiten gaat kruipen! 
Tijdens de Tour van 1975 was dit nog een simpele helling van 3e categorie. Maar op 6 april 1985 werd de Col de la Croix Jubaru plechtig ingereden en het bord dat je straks passeert ingehuldigd. 
Bij een scheef staand kapelletje linksaf. De weg wordt wat steiler. Maar dan... 
Zeg nu zelf: bij zien van dat ene woord "col" voel je toch een beetje bergkoning is het niet?

 
Niet steil maar wel erg lang.Waar je hebt gefietst.Mont Saint Aubert.Hier linksaf.Vanop de col.De enige van België.
 

           Wie de Mont Saint Aubert op zijn naam wil zetten moet aan het volgende kruispunt scherp rechts. Net als bij de Kluisberg zie je tot je onsteltenis een bord dat 10% aanduidt. Maar hier is het serieus zwoegen hoor! Er zitten twee bochten in die het nog wat lastiger maken. Bovenop de top kun je het klimmerszweet wegspoelen in het café Au Panorama. De kerk staat echt op de top van de "mont". Veel is er niet te beleven, een haag ontneemt heel wat uitzicht. Tijdens de beklimming ben je een knappe picknickplaats tegengekomen aan je rechterkant. Je bent er voorbij gereden, stoppen midden op een steile helling doe je meestal niet. Trek tijdens de afdaling aldaar eens de remmen dicht. Vanop deze plaats ligt Doornik aan je voeten, je ziet in de verte stof opdwarrelen uit de steen of kalkgroeven. Wat je netvliezen hier te verwerken krijgen is niet mis!

 
Bovenop de Mont St Aubert.Doornik aan je voeten.Mooie picknickplaats.
 

           De snelle afdaling brengt je in no time terug aan de plaats waar je rechtsaf bent gegaan. 

Dit brengt ons bij Amand Jubaru. Meerdere Franse jongeren maakten naar aanleiding van de Franse nationale feestdag op 14 juli een fietstocht naar de Mont Saint Aubert. De uit Tourcoing afkomstige Amand Jubaru kon de trappers van zijn fiets tijdens de snelle afdaling niet houden. Op hol geslagen en aan duizelingwekkende snelheid reed hij naar beneden. Hij miste de bocht, passeerde eerst als een bliksemschicht de gracht die de weg afboord en sloeg tenslotte te pletter tegen de muur van het kasteel van mevrouw d'Ogimont! 
Zijn twee vrienden deden nog een vergeefse poging om hem af te remmen. Daarbij kwam Gustave Bourgeois eveneens ernstig ten val. 
Bedenk dat de weg er toen heel anders bij lag dan nu. Dat de fietsen van toen niet bepaald reden zoals hetgeen wij nu mee rijden. En de moeilijke afdaling van de berg. 
Ter herinnering aan dit dodelijk ongeval liet de familie Jubaru op de plaats van het gebeuren een stenen kruis oprichten.

 
Amand Jubaru.
 

           Het kruispunt waar het voor Amand fout liep is heraangelegd. Kijkend vanaf het stenen kruis, de plaats waar hij te pletter sloeg doet me beseffen dat het inderdaad serieus fout is gelopen voor de jongeman.

 
Hier liep het fout voor Amand Jubaru.Aandenken van de familie.Minuutje stilte.
 

           Vanaf het stenen kruis daal je verder af. Deze zuidzijde is iets korter maar veel steiler dan de noordzijde. Bij een roze geverfde hoeve (op dit moment toch) rechtsaf. Langs een mooi bebloemd hoeveke leidt een bochtige weg waar wat autoverkeer voorkomt je naar Kain. Terug in de bewoonde wereld. Langs de kerk en linksaf. Voorbij een supermarkt terug linksaf. Langs de autosnelweg, het geraas doet pijn aan je oren na de rust van daarnet; kom je bij De Schelde. Aan jou de keus: om Doornik te bezoeken linksaf. Om de route verder te zetten neem je rechts.

 
Op weg naar Kain.Mooi kasteeltje.
 

           Linksaf om Doornik te vereren met een bezoekje. Het spijtige van deze mooie stad is dat er weinig autovrije straten zijn. Overal moet je autoverkeer trotseren. Het centrum staat bol van de historische gebouwen die een rijk verleden doen vermoeden.

 
Belfort.Veel autoverkeer in het centrum.Gezellig plein.
 

           De Schelde stroomt dwars door de stad. Aan weerszijden ervan is het heerlijk wandelen of fietsen. De kaaien aan de linkeroever worden momenteel opgeknapt. De aloude Pont des Trous is een overblijfsel van de stadsmuren. Er is hier nogal wat scheepvaart en de Pont is een niet te onderschaten obstakel op hun weg!

 
De schelde te Doornik..Pont des Trous.Obstakel voor de scheepvaart.
 

           Via de rechteroever van de Schelde zet je de route verder. Een sluis waar net een schip wordt versast is de moeite om eens te stoppen. Hier zou je evt kunnen oversteken en aan de overzijde verder rijden. Aan je rechterkant heb je nu een knap zicht op de Mont Saint Aubert. Het betonnen jaagpad ligt er veel beter bij dan op het stuk van Helkijn naar Escanaffle. Een afgesneden Scheldearm een zgn meander doet nu dienst als visvijver. Aan het aantal vissers te zien moet het nogal de moeite zijn om hier een lijntje uit te werpen.

 
Mont Saint Aubert.Prima jaagpad met lelijke betonnen boogbrug.Afgesneden Scheldearm.
 

           Heerlijk fietsen langs de Schelde en dat 13 km lang. Geen klimwerk meer, enkel laten meedrijven met de wind. Bij een volgende sluis wordt net een schip versast, een groep ganzen kijkt toe vanop het pad langs de sluis. Indien je bij de eerste sluis de andere oever hebt genomen, keer dan hier terug. Bij de volgende boogbrug is het van dat: de tocht zit erop: je bent terug in Helkijn.

 
Hebben het hier naar hun zin.Laatste blik op de Schelde.