Vlissingen aan het front

Dat het leven een strijd is weten ze op Walcheren en meer bepaald in Vlissingen maar al te goed. Strijd tegen het water, dan weer tegen vijandelijke volkeren. Zoals de Zeeuwse spreuk zegt:"Luctor et emergo" of ik worstel en kom boven. Deze gloednieuwe route van Toerisme Zeeland neemt je mee langs sporen van die strijd door de tijden heen.

          H et begint al bij de terminal van de overzetboot Breskens-Vlissingen. De weidse Scheldemonding met zeer druk scheepvaartverkeer. Ergens tussen die zeereuzen bespeur je de catamaran die je vlot naar Vlissingen zal brengen. De mooie skyline van Vlissingen staat haarscherp afgetekend in de ochtendzon. Het begin van een heerlijke fietsdag. Een vakantiegevoel is hier niet ver weg.

 
Welkom.Pijlsnelle overzet.
 

           Hopelijk ben je gespaard van hoogtevrees want na uitschepen moet je over smalle sluisdeuren om de route te beginnen. Maar geen nood, er zijn hoge leuningen aangebracht aan weerszijden van de sluisdeur.
Liefst geen hoogtevrees.Haven.
 

           Je fietst naar het begin van de dijk en wat je netvliezen daar te verwerken krijgen is niet mis. De Scheldemonding ligt aan je voeten. Buitendijks is het heerlijk fietsen, maar de wind kan je parten spelen. De Oranjemolen die bovenop de dijk staat dateert van 1650 en is maalvaardig. Door zijn ligging is het een echte blikvanger, je kunt er niet naast kijken. Dat het eveneens een prima windvanger is, zul je wel beamen. Kun je de kogel vinden die er nog insteekt, als gevolg van een beschieting?
Oranjemolen.Oranjemolen.
 

           De bunker aan de voet van de molen is een Artilleriewaarnemingsbunker type 143 en op zondag geopend. De meeste bunkers op Walcheren zijn verdwenen, maar het tij is gekeerd. Men heeft het historisch belang ervan ingezien. Deze bunker is zoveel of kompleet bewaard gebleven en bezoek loont dan ook meer dan de moeite. Vrijwilligers van Stichting Bunkerbehoud geven graag antwoord op al je vragen. In principe gratis, maar een vrijwillige bijdrage wordt ten zeerste geapprecieerd. Het gaat hier om een waarnemingsbunker voor de artillerie. Deze stevige knaap is voorzien van een stalen observatiekoepel en uitgerust met een periscoop. Deze kan tot 10x vergroten. De bunker is kompleet ingericht als toen. Werkelijk een juweeltje voor liefhebbers van het genre. Hier zijn de geallieerde troepen geland om verder Walcheren te bevrijden. Na de oorlog verdween de bunker in de dijk. Slechts de stalen koepel herinnerde er nog aan dat hier een bunker stond. In 2003 heeft men de bunker terug blootgelegd en opengesteld voor bezoek.

 
Artilleriewaarnemingsbunker type 143.Periscoop.Binnenzijde stalen koepel.Ingericht zoals toen.
 

           Aan de achterzijde van de dijk is een monument opgericht dat de bevrijding herdenkt. Beetje verder kun je een zgn stenen beer aan, een overblijfsel uit de Franse tijd. Daarna kom je nog langs Het Arsenaal. Dit vroegere kruitmagazijn is tegenwoordig een toeristische attractie, met als blikvanger de uitkijktoren. Het gezellige centrum wenkt, maar we fietsen verder.

 
Het Arsenaal.De bevrijders.Stenen Beer.
 

           Boulevard: bij ons heet zoiets gewoon zeedijk. Niettemin is het hier heerlijk wandelen en fietsen. Neem er de tijd voor, er is van alles te zien. Vlissingen is uitstekend gelegen aan het water en heeft in de loop der tijden telkens weer het hoofd moeten bieden aan vijanden allerhande. De opgestelde kanonnen langs de dijk geven dit heel goed weer. Alsook de zeer knap gebouwde versterkte haveningang.

 
Versterkte haveningang.Versterkte haveningang.
 

           Hier moet je nog eens smalle, hoge sluisdeuren trotseren om je weg verder te zetten. Even afstappen want je bent nu in een voetgangerszone. Een klimmetje brengt je naar het hoger gelegen havenhoofd. Hier prijkt Michiel de Ruyter, de grote zeeheld. De schrik van de Engelsen. De site werd onlangs opgeknapt.

 
Michiel de Ruyter.Site onlangs opgeknapt.
 

           Het ronde gebouw wat verderop is de Gevangentoren, tegenwoordig een uitstekende eetgelegenheid. Het standbeeld er net voor is dat van Frans Naerebout. Hij verwierf faam door een redding van 87 mensen van een schip die tijdens een woeste storm voor de kust hier was vastgelopen. Dit beeld dateert van na de Tweede Oorlog, want het vroegere beeld sneuvelde tijdens het oorlogsgeweld.

 
Frans Naerebout en de Gevangentoren.Boulevard.Laat ze maar komen!Hou ze onder schot.
 

           Een extraatje tijdens het fietsen is dat zeeschepen op weg naar Antwerpen hier heel dicht langs de kust varen.

 
Extraatje.
 

           Aan alles komt een eind, dus ook aan het flaneren langs de "Boulevard". Op het einde links meevolgen, je krijgt een knap uitzicht op de Boulevard en Vlissingen. Op het einde staat nog een bunker van het Stp. Hohenstaufen type 623. Gebouwd in 1942. Van hieruit kon men het strand heel goed overzien en verdedigen. Van dit type werden er slechts twee gebouwd. De pijpen die er bovenop zijn geplaatst vormen samen een windorgel. De bamboe holle pijpen zijn voorzien van gaten. Wanneer de wind erin blaast hoor je mooie klanken. De bunker is beklad met graffiti, met enige moeite kun je nog "Zimmer Frei" ontwaren!

 
Stp. Hohenstaufen type 623.Stp. Hohenstaufen type 623.Uniek windorgel.Uniek windorgel.
 

           Keer op je stappen terug na het windorgel aanhoort te hebben. De duinen, nee zeewering in feite werden een paar jaar geleden fors verbreed en verstevigd. Daarbij werd de fietser niet vergeten: er werd een fiets en wandelpad aangelegd dat netjes het golvende profiel van de duinen volgt. Heerlijk fietsen dus. Het bos en waterplas aan je rechterkant is het "Nollebos". Het water is nog een restant van de dijkdoorbraak als gevolg van geallieerde bombardementen in 1944.

 
Heerlijk fietsen.
 

           Wat verder moet je rechtsaf, je zegt de kust voor een poosje vaarwel. De bunkers die zich wat verderop in een weiland bevinden maken deel uit van het zogenaamde "Landfront". Deze lijn van bunkers werden aangelegd met als doel een aanval vanuit het noorden te kunnen afslaan. Er werd tevens een anti-tankkanaal gegraven. Waar dit niet kon werden rijen draketanden geplaatst. Vlissingen was vanuit strategisch oogpunt uiterst belangrijk en moest zwaar worden versterkt. De bunkers zijn niet toegankelijk: er werd een immense hoop aarde tegenaan gegooid! De schietopeningen zijn wel te bezichtigen. Voor de liefhebbers: vergeet niet dat ze op privé eigendom staan.

 
Landfront Vlissingen.Landfront Vlissingen.Noordwaarts gericht.Interieur.
 

           Langs de buitenwijken van Vlissingen fiets je verder. Je komt in West-Souburg terecht, deelgemeente van Vlissingen sinds 1966. Waar de route een bocht naar rechts neemt ga je rechtdoor. Dit is de Vrijburgstraat. 100m verder aan je linkerkant bevinden zich de overblijfselen van de Duitse luchtafweerbatterij Vrijburg. Stichting bunkerbehoud heeft de site opgekuist en toegankelijk gemaakt. Deze vereniging zet zich in om bunkers te vrijwaren van sloop. Vergeet niet dat achter deze betonnen bouwsels veel leed zit. Hier stonden vier 10,5 cm luchtafweerkanonnen opgesteld voorzien van stalen koepels. Info ter plaatse op didactische panelen. O ja, uitkijken voor de rondcrossende jeugd want hier is een BMX parcours aangelegd!

 
Info ter plaatse.Luchtdoel batterij Vrijburg.Luchtdoel batterij Vrijburg.
 

           Na de route terug te hebben vervoegd kom je op een plein te West-Souburg. Hier kun je een half begraven bunker aanschouwen tussen het groen.

 
Gedeeltelijk begraven.
 

           Na het kanaal door Walcheren te zijn overgestoken kom je in Oost-Souburg. Je passeert de mooie molen en op het einde van de langs straat kom je op de site van een Karolingische burcht. Souburg is immers afgeleid van Sutburch of Zuidburg. Deze cirkelvormige aarden wal dateert uit de 9e eeuw. En diende om zich tegen ongewenste gasten te beschermen: de plunderende Vikingen. Het kruisvormige stratenplan is weergegeven, alsook de plaats waar woningen stonden. 
Ook hier: info ter plaatse.
Gedraaide brug een het kanaal door Walcheren.Info ter plaatse.Karolingische burcht.
 

           Zelfbediening troef. Pompoenen in alle soorten en maten en eerlijkheidshalve je verschuldigde bedrag in een koffertje steken.

 
Gedeeltelijk begraven.
 

           Een goed berijdbare zandweg brengt je naar het stille Rithem. Het wat scheve kerkje staat mooi ingeplant en de toren dateert uit de 14e eeuw. In feite passeer je Rithem tweemaal: de route maakt een diepe lus en keert dan terug naar het dorp. Daarna rij je door een tunnel van groen naar Fort Rammekens.

 
Rithem.Atlantikwall.Tunnel van groen.
 

           In een bocht van de dijk net voor je afslaat naar het fort . In een bocht van de dijk kun je een bunker type 700 bekijken daterend uit 1943 en voorzien van een 22cm dikke stalen koepel.
Info ter plaatse.Netjes opgekuist.Fort Rammekens dateert uit 1547 en is het oudste nog bestaande zeefort van Europa. Het fort lag toen pal aan het water, van de hoge Delta dijk was er immers nog geen sprake. Het is te bezoeken en om 14u kun je mee voor een rondleiding met gids. Die overstelpt je met weetjes en feitjes over het fort en omgeving. Zeker doen, het loont echt de moeite. Ingang Fort Rammekens.Natje en droogje.Onze gids.
 

           De rondleiding start op het dak. In een hoek staat nog het fundament van een zoeklicht dat de bezetter tijdens WO hier had gïnstalleerd. Onder Napoleon heeft het fort wel wat wijzigingen ondergaan. Zoals bv de afgeronde hoeken en de bepleisering van de buitenmuren. Met ald doel projectielen af te laten ketsen.

 
Industrie rukt op.Hoge Deltadijk was er toen nog niet.Afgeronde hoeken en pleisterwerk.Afgeronde hoeken.
 

           De muren rond de binnenplaats werden opnieuw gemetst. Daarbij is gebruik gemaakt van kalk, dit om beplanting tussen de voegen een kans te geven. Met Portlandcement krijg je dat niet. Dat de kazematten achteraf werden bijgebouwd kun je binnenin heel goed zien. het fort is een ideaal decor om er exposities in onder te brengen.
Hermetste binnenplaats.Expositie in het fort.Expositie in het fort.Gewelven.
 

           Een curiositeit is de tentongestelde Duitse dwergonderzeeboot in een afdak op de binnenplaats. Info ter plaatse.

 
Dwergonderzeeboot.Dwergonderzeeboot.Dwergonderzeeboot.
 

           Van op het fort kon je goed de gebogen dijk zien. Ooit was deze anders: de dijk liep gewoon rechtdoor. De Duitsers hadden tijdens WO2 Walcheren in een grote versterking herschapen. De Geallieerden besloten om op vier plaatsen de dijken te bombarderen. Onder andere de dijk nabij Fort Rammekens. Een bres van 300m zette het land onder water en verzwakte de Duitse verdediging. Maar de bevolking deelde ook in de klappen. Om dit nadien te dichten werd er gebruik gemaakt van betonnen caissons. Op het strandje van de baai die zo is ontstaan kun je bij een sober monument zo een caisson nog zien. 
Waterellende alom en de watersnoodramp van 1953 moest nog komen.

 
Bres in de dijk.Monumentje over de watersnood.
 

           Buitendijks, tegen de wind gaat het langzaam verder. Het uitzicht op de Westerschelde maakt echter veel goed. 
Napoleon is een paar keer ter sprake gekomen. Wel Vlissingen is nog Frans grondgebied geweest. Hier liep de grens tussen het Franse Rijk en Nederland. Een grenspaal herinnert nog aan deze periode.
Grenspaal.
 

           Je passeert het trainingscentrum van de brandweer. Lichte brandgeur vult daarbij je reukorgaan! Net voor het traingscentrum kom je langs een bunker van Nederlands makelij. Bemerk de stalen koepel. Zijn buurman is Duits en in gebruik door het traingscentrum.

 
Stalen koepel.Nederlandse makelij.Info ter plaatse.Duitse buur.
 

           Een grote boog rond de haven brengt je bij het station waar de terminal voor de overzet naar Breskens is gevestigd. Deze tocht zit erop. Nog wat tijd over? Wel het centrum van Vlissingen loont meer dan de moeite.