Zero Hour: de mijnenslag van 1917

  Zero Hour: in een poging een doorbraak te forceren lieten de geallieerden na anderhalf jaar noeste arbeid ondergronds op 17 juni 1917 negentien ondergrondse mijnen exploderen. Deze fietstocht laat je kennis maken met de sporen die deze operatie in het landschap heeft nagelaten. Het fietsroutenetwerk "Westhoek Zuid" is hierbij je leidraad.

          S tarten gebeurt bij Hill 60 in de Zwarteleenstraat te Zillebeke. Op de parking vind je zeker een plaatsje voor de wagen. Vlakbij was het Hill 60 museum gevestigd in een typisch Belgisch café, dit museum/café is nu gesloopt en er is een restaurant voor in de plaats gekomen. De kijkkastjes van het museum zijn helaas ook niet meer aanwezig, deze zijn privébezit.

 
 Hill60.
 

           Het domein Hill60 is vrij toegankelijk. Het is bezaaid met bunkers, schuilplaatsen, restanten van loopgraven, mijnkraters en bomputten. Hill 60 is een kunstmatige heuvel van 60m hoog en ontstaan na graafwerken voor de spoorlijn Ieper-Komen. Onnodig te zeggen dat zowel vriend als vijand deze hoogte in handen wilden krijgen. 
Hier is de eerste krater te bewonderen. Eén van de weinige waar geen water in staat.

 
Britse bunker bovenop Duitse gebouwd.Droge krater.Herdenken.
 

           De talloze (Britse) oorlogskerkhoven in de buurt verraden dat hier duchtig slag werd geleverd. Een monument ter nagedachtenis van de 1st Australian Tunneling Company draagt sporen van de strijd tijdens de Tweede Wereldoorlog, er zitten twee kogelgaten in!
Zoek de kogelgaten!Kerkhoven bij de vleet.
 

           Wanneer je de spoorlijn bent overgestoken, linksaf het pad het bos in. Fiets kun je achterlaten je kunt er toch niet mee door het draaihek. Wat je dan te zien krijgt is een mooie perfect gevormde met water gevulde enorme krater. Zo mooi gevormd dat die krater er precies met een mes is uitgesneden.
Mooi gevormd.
 

           Rechts heb je zicht op Ieper. Dit toont het aan hoe belangrijk het was hier stevige voet aan de grond te hebben. Een hoeve aan de rand van provinciedomein Palingbeek werd omgevormd tot een bezoekerscentrum. Het bezoekerscentrum is dè uitvalsbasis om het domein te ontdekken. Wat verder vindt Volkssterrenwacht Astro-Lab Iris een onderkomen.

 
Zicht op IeperBezoekerscentrum Palingbeek.
 

           Net voorbij de Palingbeek doet een bomtrechter dienst als drinkpoel. De weg werd er netjes rond gelegd.

 
Brits kerkhof.Zegt het zelf.Van bomtrechter tot drinkpoel.
 

           Hier en daar wordt tijdens deze route van het fietsnetwerk afgeweken. Zo ook nu, je moet de baan Mesen-Ieper een eindje volgen. Veel verkeer is er niet. We bevinden ons immers in Heuvelland. Op de rotonde richting Mesen nemen. Je komt nu bij de krater van St Elooi. Een stevig hek belet je de toegang. 
Toegang is slechts mogelijk na een telefoontje naar toerisme Ieper: 057/239 220. Even meedelen wie je bent en de code word je medegedeeld.

 
Sint Elooi.Telefoontje om te bezoeken.Poppie.
 

           Het telefoontje loont de moeite. Wat prutsen aan de cijfercode van het slot en het hek opent zich zowaar! Je denkt in een park te zijn beland. De laagte rechts van je is wat rest van een krater uit 1916. De schilderachtige vijver erachter, is niets minder dan de krater die is ontstaan door de ontploffing van de grootste enkelvoudige mijnlading uit de Eerste Wereldoorlog. Maar liefst 43,5 ton springstof werd hier op een diepte van 38m tot ontploffing gebracht.

 
Overzicht.Flinke krater.Wijst de weg.
 

           De halfronde bunker helemaal op het einde is van Britse makelij. Een stevige knaap, bij de deuropening is de muurdikte goed te zien!( Info ter plaatse.)

 
Britse bunker.Het groen was er toen niet.Niet bepaald gezellig.Stevig gebouwd.
 

           Vergeet het hek niet te sluiten na je bezoek. 
Wat verder is nog een krater maar niet te zien, ligt op privégrond. Terugkeren en bij de rotonde van daarnet neem je richting Voormezele. In het stille dorp neem je de draad van het fietsroutenetwerk weer op. Je gaat richting 49 uit. Bemerk bij de kerk het oorlogsmonument dat is vervaardigd uit blokken waar bunkers mee werden opgetrokken.

 
Zicht op de bergen.Voormezele.Monument.
 

           Een lange klim brengt je naar Bayernwald. 300m loopgraven, 4 bunkers en twee mijn schachten wachten je op. Wat je hier te zien krijgt beslaat ongev 1/10e van wat er ooit was. Ook hier moet je een telefoontje plegen naar toerisme Ieper. 
Maar het geluk is aan mijn zijde: er zijn werkzaamheden aan de gang en het hek staat wijd open. Een groep kinderen is aan de middag picknick bezig en ze laten het zich goed smaken in de Duitse loopgraven.

 
Picknicken.Duitse mijnschacht.300m loopgraven.
 

           Bayernwald ligt op een hoogte van 40 meter en heeft hierdoor een grote militair-strategische waarde. Wie immers tijdens de oorlog op een hoogte of heuvel gelegen is, heeft een betere uitkijk op het front. Hij kan zijn kanonnen perfekt richten en zijn stellingen gemakkelijker verdedigen. Net voor het weggetje dat naar Bayernwald leidt zijn panoramafoto's geplaatst. Deze foto's bevestigen deze theorie alleen maar.
Zicht vanuit Bayernwald.Zicht op Ieper toen en nu.
 

           Hoeve Hollandse Schuur was vertrekplaats voor en 400 m lange onderaardse gang naar een Duitse voorpost. Terug het fietsnetwerk verlaten. Infopanelen tonen je de plaats waar zich nog kraters bevinden. Petit Bois waar je nu staat is de plaats waar een elektrische graafmachine werd uitgetest. Geen succes, vorderde veel te traag en had de neiging schuin naar beneden te graven ipv horizontaal. De lompe en zware machine werd doodleuk achtergelaten en bevindt zich nu nog steeds ergens onder je voeten.

 
Petit Bois.Kruisbeeld.Vergeet de mooie streek niet.Elektrische graafmachine hier ergens onder je voeten.
 

           Bij het aanschouwen van al dit oorlogsgeweld zou men haast vergeten in welk mooie streek men hier fietst. De "bergen" worden niet aangedaan, dus van zwaar klimwerk blijf je gespaard. Het bos links van is het Kampagnebos. Hier de remmen dicht om na een korte boswandeling de schacht "Dietrich" te ontdekken. Werd recent blootgelegd, samen met de resten van een bunker. Ook hier info ter plaatse.
Schacht Dietrich.Met resten van bunker.
 

           Rechtsaf, langs de baan Wijtschate-Kemmel. In een weide aan je rechterkant zie je wat rest van de Maelstedekrater. Ontstaan door een ontploffing van 42 000kg springstof. Sloeg een krater van 73m en 14m diepte. Probeer eens met je vuist een put te slaan in de aarde. En lees het voorgaande dan nog eens goed…

 
Maelstedekrater.
 

           Zuiltjes aan weerszijden van de weg werden opgericht om de strijd te herdenken die protestantse en katholieke Ieren hier leverden. Gelet op de situatie in Ierland (toen en nu) betekent dit toch wel wat.

 
Ierland.
 

           Bomen en struikgewas geven de plaats aan waar zich de "Pool of Peace" of Spanbroekmolenkrater bevindt. De grootste en bekendste. De diepte bedraagt 12 meter, de volledige diameter met rand 129 meter. Talbot House in Poperinge beheert deze oorlogssite. De tunnelgang was 521m lang. Om te duizelen!

 
Pool of Peace.
 

           Waar op een kruispunt wat huizen staan ben je te Kruisstraathoek. Hier even rechts om twee kraters te bekijken. Er waren er drie maar eentje werd opgevuld. Een eigenaar die geen pottenkijkers duldt zo te zien.

 
Mooie streek.Kruisstraathoek.Krater.Geen pottekijkers.
 

           O ja je bent nu terug op het fietsnetwerk. Tweetalige straatnaamborden verraden dat je hier een heel klein stukje Henegouwen binnen rijdt.
Henegouwen.Uitzicht na lange klim.Mesen.Gesloten.
 

           Een lange klim brengt je naar Mesen. Hier kun je een bezoekje brengen aan het New Zealand Memorial Park (hier bevinden zich nog twee Duitse bunkers), het Iers Vredespark. En niet te vergeten Mesen, het kleinste stadje van ons landeke. Het museumbezoek( in het stadhuis) zal voor een andere keer zijn: gesloten.

 
New Zealand Memorial Park .Iers Vredespark.Iers Vredespark.Iers Vredespark.
 

           Net buiten Mesen denk je een verlaten steenbakkerij aan te treffen. Niets is minder waar: hier werden in lang vervlogen tijden buizen gebakken. Een wagentje met (de laatste?) buizen staat erbij of het net is achtergelaten. Gestapelde buizen kunnen alleszins prima dienstig zijn als wijnrek!

 
Kapelletje .Buizenfabriek.Buizenfabriek.Prima wijnrek.
 

           Nog geen kilometers genoeg in de benen? Vanuit Mesen kun je een uitbreiding maken, is deze keer niet gebeurd. Je nieuwsgierigheid kun je bevredigen door "Grenstoer" te bekijken van deze site. 

Gedaan met kraters kijken. Misschien het moment om eens goed het landschap te aanschouwen. Het toneel van vier jaar bittere strijd. Tot Hollebeke volg je min of meer de Britse frontlijn van 8 juni 1917.

 
Strijdtoneel.Klimop.Veel bekijks.
 

           De soldaat die is afgebeeld te Hollebeke heeft een granaat in de hand. Ter hoogte van het kanaal Ieper-Komen en de spoorlijn scherp links. Dit kanaal moest het verarmde Ieper een graantje laten meepikken van het welvarende Noord-Frankrijk. Helaas driemaal helaas de bodemgesteldheid liet het graven van een kanaal niet toe. Tijdens WOI werden hier verbitterde gevechten geleverd, nadien liet men de natuur zijn gangetje gaan. Het resultaat is een schitterend natuurgebied. Wat verder kom je langs de voormalige zuivelfabriek van Hollebeke. Die is nu op knappe wijze omgevormd tot privé woonst.

 
Hollebeke.Voormalige zuivelfabriek.
 

           Langs de spoorlijn en kanaal is het natuurgebied "De Katteputten" een droom voor insecten allerhande. In 2003 kon Natuurpunt dit gebiedje bemachtigen. De zgn Gasthuisbossen waar je nu langs rijdt waren in het begin van WOI schuil-en rustplaatsen. Maar het front schoof steeds maar op en bij het einde van de oorlog stond hier geen boom meer overeind! Ondertussen benje terug bij Hill 60 en zit deze boeiende tocht erop.

Deze kaart toont de nieuwe frontlijn na Zero Hour.

 
Frontlijn.