Houthulst Prikkelt: Beeld van een oorlog

     90 jaar geleden eindigde de Eerste Wereldoorlog. In dat jaar was Houthulst en omstreken twee maal het strijdtoneel van oorlogsgeweld. Twaalf uitvergrote foto's op diverse locaties vormen min of meer een beeld van wat zich toen afspeelde. Ze werden door de toeristische dienst "Houthulst Prikkelt" met elkaar verbonden door de fietsknooppunten en leveren een interessante fietsroute op.            

Bij de Toeristische dienst van Houthulst kun je de route alsook een handig boekje dat uitleg verschaft over elke foto gratis bekomen. Tijdens het eindoffensief van 1918 werd de reeds zwaar gehavende kerk volledig verwoest. Moeilijk voor te stellen voor wie anno 2008 door het keurige dorp kuiert. De eerste foto op de route geeft een beeld van de kapotgeschoten kerk van toen. De vergelijking met de huidige kerk is gauw gemaakt want de foto staat er vlakbij.

Toenen anno 2008.anno 2008.

 

           Met de rug naar het toerismebureau ga je naar links. De fietsknooppunten brengen je naar Klerken. Dit dorp gelegen op een hoogte van 40 meter was de gedroomde locatie van de Duitsers vanwaar alle bewegingen nauwlettend in het oog werden gehouden. De kerk, gebouwd op het hoogste punt domineert de omgeving. 
Je krijgt een lange (niet steile) klim voorgeschoteld, maar eens boven is het klimmersleed gauw vergeten want de vergezichten zijn prachtig. De West-Vlaamse heuvelrij in de verte, hetzelfde uitzicht als de Duitsers toen hadden. Bovenop een heuvelkam gaat de route verder en zowel links als rechts kun je oneindig ver kijken.

 
Klimmersleed gauw vergetenUw dienaar.Vergezicht.
 

           In de verte priemt een sterk gehavende molenromp omhoog. Het is de Vredesmolen. Die staat er nog altijd bij als bij het einde van de oorlog 90 jaar geleden. 
Een bronzen plaat leert dat deze hoogte werd heroverd op 29 september 1918. De romp heeft het zo te zien heel zwaar te verduren gehad. Een wonder dat hij nog fier rechtop staat. De hier geplaatste foto toont de molen zoals hij ooit eruitzag. 
Plannen bestaan om de romp te "consolideren". Dit is behoeden voor verder verval. Geen restauratie dus.

 
90 jaar geleden zo achtergelatenSerieuze schade.Van voor de oorlog.Tekst en uitleg.
 

           Op weg naar Klerken. Daar toont een foto de resten van het klooster, volledig vernield door het oorlogsgeweld. In de begindagen van de oorlog was het een klooster een opvangcentrum voor vluchtelingen. Helaas voor hen wordt Klerken al snel een doelwit voor bombardementen en wordt het klooster volledig vernield. 
De andere toont een betonnen observatiebunker die werd gebouwd door de bezetter. Helaas werd die in het begin van de 90er jaren afgebroken ivm woningbouw.

 
Klooster, volledig vernield.Betonnen observatiebunker, plaats moeten maken voor woningen.
 

           Voorlopig is het gedaan met foto's kijken. Maar niet getreurd want het vervolg van de route kun je bestempelen als een grote natuurwandeling. Je bent nu in de IJzervallei en die is sinds 1988 erkend als speciale beschermingszone voor zeldzame of bedreigde vogelsoorten. Tijdens het broedseizoen van april tot juli komen er heel wat zeldzame weide en moerasvogels broeden. Onze gevederde vrienden hebben het hier reuze naar hun zin dus. Na langdurige regen staat alles hier blank. Akkers zul je hier niet vinden. Deze gronden zijn enkel geschikt als hooi of weideland. Wat een open ruimte!

 
speciale beschermingszone voor zeldzame of bedreigde vogelsoorten..open ruimte.open ruimte.Europese richtlijnen.
 

           De bouwsels in de verte behoren tot het waterspaarbekken "De Blankaart". Dorst zul je hier niet lijden. 
Deze achthoekige betonnen kuip bevat 3 000 000 kubieke meter drinkwater. Gelukkig voor de mooie omgeving werd die kuip voor het grootste deel voorzien van een groenscherm.

 
waterspaarbekken Blankaart.controle gronwaterstand?3000 000m³ drinkwater.
 

           Het is vanaf hier dat je een grindpad van wisselende kwaliteit voor de wielen geschoven krijgt. Maar het valt best mee en algauw ben je bij het rust- en infopunt bij de IJzer. Langsheen de IJzer werden er een stuk of 10 van dergelijke plaatsen ingericht. Een leuke picknickplaats. Het is hier dat IJzer en Ieperlee samenvloeien. Knokkebrug, genoemd naar het fort dat hier ooit stond vervolledigd dit pittoreske geheel.

 
één van de 10 rustplaatsen langs de IJzerSamenvloeiing Ieperlee en IJzer.Knokkebrug.
 

           Het wapenschild dat is afgebeeld op de reling van de brug is dat van Houthulst. Het wapenschild van Houthulst is oorspronkelijk dat van de abdij van Corbie. De sleutels verwijzen naar Sint-Pieter, eerste paus en patroonheilige van de abdij. Aan dit wapenschild werden er een aantal veranderingen gedaan waardoor Houthulst een eigen schild kreeg.

 
Wapenschild van Houthulst.
 

           Via het jaagpad langs de Ieperlee gaat de route verder. De schepen die aangemeerd liggen bij de volgende brug zijn geen vrachtschepen die wachten op lading. Ze herbergen het infocentrum "De Boot" over de IJzervallei en de Westhoek. 
Hier kun je in trekkershutten overnachten. De bekende houten gebouwtjes zul je nergens aantreffen want het zijn de slaapkajuiten van de schepen hier die dienst doen als trekkershut! 
Voor het schip staan een aantal oranje fietsen. Eerst denken we aan huurfietsen, maar een tweede blik leert ons dat het wel eigenaardige vehikels zijn. Wie zich daarmee op pad begeeft mag blij zijn dat de Ieperlee voorzien is van stevige vangrails.

 
Ieperlee.vzw De Bootgekke fietsen.
 

           Net voor de brug, "De Drie Grachten" is het terug foto kijken. Dit was toen de laatste sector van het Belgische IJzerfront. Rechts bevonden zich de Belgische en Franse stellingen, links de Duitse. Een kraterlandschap na vier jaar oorlog.

 
 een kraterlandschap.
 

           Nu op naar Merkem. Destijds waren hier Duitse soldaten gelegerd, na de oorlog schoot van het eens zo mooie dorp niets meer over. Let bij het binnenrijden van het dorp eens op de scheve windhaan van de kerktoren met aanhorend het stemmige kerkhof. De uitvergrote foto bevindt zich wat verder op het plein voor het gemeentehuis.

 
Scheve windhaan.KerkStemmig kerhof.Uiteindelijk maanlandschap na vier jaar oorlog
 

           Linksaf de Stationsstraat inslaan. Het fietspad, in niet te beste staat brengt je naar de "Kippe". Dit is het gehucht aan het kruispunt op de weg Diksmuide-Ieper en Merkem-Houthulst. De foto laat niets aan de verbeelding over. Op 17 april 1918 verloren de Belgen hier ongeveer 1500 man. Tegenwoordig eist het verkeer zijn tol op dit gevaarlijk kruispunt.

 
Gedenksteen.De Kippe.
 

           De drukte nabij de Kippe ligt algauw achter je wanneer je de route vervolgt. Licht golvende wegen met bijna geen verkeer brengen je naar Jonkershove. Nog een dorp waar niet al te veel meer van overbleef bij het beëindigen van de oorlog. Gelegen op een hoogte hadden de Duitsers een uitzicht over het front voor hen. 
De eerste foto toont de plaats waar ooit Casteleins molen stond. Na de verwoesting door de oorlog werd die (zoals zoveel molens in de frontstreek) niet meer heropgebouwd.

 
Mooie wegen.Molen, nooit meer heropgebouwd
 

           Boven Jonkershove zweefde toen een waarnemingsballon "het zwijn" genoemd. De grote foto voor de kerk toont hoe de vorige eruitzag na 4 jaar strijd.

 
Na vier jaar strijd.En nu. Bij het kruispunt even naar links om een mooi, bebloemd en kleurrijk hoeveke te bekijken.
 

 
Mooi hoeveke.
 

           Drie bepakte fietsen geplaatst tegen de gevel van de plaatselijke kruidenierswinkel trekken mijn aandacht. Wat blijkt?
De papa Kevin en de twee meisjes Anouk (9) en Eva (6) zijn al een paar dagen onderweg. Woonachtig te Roeselare zijn ze via Jabbeke, Westende en Diksmuide tot hier gefietst. Goed voor 170km! 
Slechts 11km/u gemiddelde volgens de pappa. Maar het is de spirit die veel belangrijker is. Bij de twee meisjes ontbreekt dit alleszins niet.

 
Fietsvakantie.
 

           Even het knoopnetwerk verlaten en aan het volgende kruispunt tref je dan alweer dergelijke foto aan. Op deze plaats was het Duitse soldatenkerkhof RIR213 gelegen. Na de Tweede Wereldoorlog werden alle graven overgebracht naar Menen en het grote kerkhof te Langemark.

 
Duits soldatenkerkhof.
 

           De baan blijven volgen en net voor Houthulst rechtsaf de drukke Poelkapellestraat in. Bah, drukke baan. Het altijd terugkerende minpuntje van een route. Ik zou dit deel van de route anders rijden, zie onderaan. 
Bij meubelzaak "Accent" kun je je ogen de kost geven aan de volgende foto. Die beeldt kasteel Cotteau De Simencourt af. Tijdens de oorlog volledig verwoest en nooit heropgebouwd.

 
kasteel Cotteau De Simencourt.
 

           Blijf deze drukke baan verder volgen tot bij het Belgische soldatenkerkhof. Hier vind je een afbeelding van het Vrijbos aan. Dit bijna ontoegankelijke bos was strategisch een uiterst belangrijke plaats voor de Duitsers. Het werkt uitgebouwd tot een praktisch onneembare vesting. Onnodig te zeggen dat het praktisch volledig verwoest toen? Na het eindoffensief bleef er een stukgeschoten woud achter, bezaaid met granaatrechters, verwoeste bunkers, verwrongen staal... 
Van de oorspronkelijke 1000ha werd slechts 370 heraangeplant.

 
Belgisch soldatenkerkhof. volledig stukgeschoten.
 

           Via een grindpad door het bos vervolg je de tocht. Net voor het einde tref je een V1 lanceerplatform aan. Enfin, de funderingen ervan. Tekst en uitleg ter plaatse op infopanelen.

 
V1 lanceerplatform.Tekst en uitleg.
 

           Je moet naar links, maar als je even rechtdoor gaat door het park kom je bij een Lourdesgrot aan.

 
Lourdesgrot.
 

           De bordjes doen je echter naar links gaan, het eerste kruispunt neem je rechts en je bent terug bij het startpunt van de tocht.