Links en rechts van de IJzer: naar de bron

 De IJzer is de enige rivier die op Belgisch grondgebied (Nieuwpoort) in de Noordzee uitmondt. Zij is 78km (waarvan 45km op Belgisch grondgebied) lang ontspringt op een hoogte van 35m tussen Buysscheure en Lederzeele in Noord Frankrijk (Frans-Vlaanderen). Op Frans grondgebied heeft ze nog een redelijk natuurlijk karakter, op Belgisch grondgebied werd ze gekanaliseerd. 
Tijdens deze tocht gaan we op zoek naar de bron.

          A ls startplaats werd het rustige Bollezeele uitgekozen. Op het plein voor de St Wandrillekerk vind je zeker plaats voor de auto. De eerste schriftelijke vermelding Bolingesela dateert van 1101. De naam wijst er op: ooit was deze streek Vlaams. Definitief bij Frankrijk gevoegd in 1678 door de Vrede van Nijmegen. Veel plaatsen en straatnamen die deze route passeert herinneren daar nog aan.

 

 

           Met je rug naar de kerk draai je links de D17 op die je naar Merckegem brengt. Bordjes van de LF1, de Noordzeeroute helpen je daarbij. Je rijdt nu op een langgerekte hoogte. Met enige fantasie kun je hierin een oeroude kustlijn herkennen. In lang vervlogen tijden reikte de zee immers tot hier. Wanneer je Merckegem binnenrijdt kijk dan goed uit voor het bordje "table d'orientation". Ga het pad in en bij helder weer krijg je een panorama op je netvliezen gebrand dat reikt van Duinkerke tot voorbij Calais.

 

Toont de weg naar mooi panorama.Table d'orientation.

 

           Na bezoek ga bij de kerk linksaf en via een licht dalende weg bereik je Volckerinckhove. Even buiten het dorp ontwaar je een prachtige kapel bij een reusachtige boom. Kapellen in alles soorten en maten zijn in overvloed aanwezig hier.

 

Mooi geheel.In alle soorten en maten.

 

           Indien dit bij ons zou meedoen voor mooiste dorp is de rest kansloos. L'Yserhouck is de naam van een toerisme en informatie bureau van de Vereniging voor Frans-Vlaams erfgoed. Het werd geopend in 1996 en is ondergebracht in een gerestaureerde hoeve. Je wordt er vriendelijk ontvangen en alle informatie ivm de streek waar je nu bevindt is voorhanden. 
Let eens op het kapelletje rechts van het gebouw. Een mooier voorbeeld van bouwen in zgn "speklagen" is niet te vinden.

 

Volckerinkhove.Speklagen.

 

           Een mooie oude vijver wat verderop. Zin om er eentje te graven? Een infopaneel maant je er in elk geval toe aan.

 

Nut van een poel.Graaf je eigen vijver!Je eigen vijver?

 

           Op je stappen terugkeren en wat verder linksaf. Nogmaals linksaf om onderdoor de TGV-lijn te rijden en de eerste straat terug links. Schitterend fietsen is het hier. Smalle wegen die aan weerszijden voorzien zijn van struweel. Rechts van je strekt zich het Fôret de Clairmarais uit. Het gebied grenst aan de lage moeraslanden van St-Omer. Bosjes en heggen, weiden en moerassen, vijvers en poelen waarin kikkers kwaken. Op miraculeuze wijze is deze streek ontsnapt aan de intensieve landbouw. 
Je komt aan in Buysscheure, geboorteplaats van "Tisje-Tasje".

 

Hallekerque.

 

           Wie was Tisje-Tasje eigenlijk? 
Tisje Tasje, met zijn echte naam Jan Baptist van Grevelynghe. Hij werd geboren in Buysscheure in 1767 en stierf in Noordpeene in 1842. Oefende beroep uit van straatventer. 
Het hele jaar door doorkruiste hij de Westhoek, van boerderij tot boerderij en van dorp tot dorp, om zijn waar te verkopen, voornamelijk pijpen en "tassen". 
Jan Baptist, Tisje dus, de man die "tassen" verkoopt, werd door de volksmond herdoopt tot Tisje Tasje. Hij vertelde en zong in een bijzonder sappig West-Vlaams zijn grappige verhalen, spreuken en liedjes die hij dikwijls zelf schreef of componeerde. Tisje, steeds op de baan en van alles op de hoogte was een levende gazet. Bij zijn dood in Noordpeene op 25 november 1842 was Tisje Tasje al een legende geworden, een toonbeeld van volkswijsheid en trouw aan zijn streek.

 

Tisje Tasje.

 

           Op een kruispunt rechtsaf om je naar de dorpskom te begeven. De eigenlijke route gaat naar links de Poplierestraete in. Veel gebouwen zijn opgetrokken uit leem volgens de "plak en stak" methode. Een houten geraamte wordt opgevuld met een mengsel van stro en leem. Bij vervallen exemplaren is dit heel goed te zien. De zijgevels zijn opgetrokken uit speklagen. Afwisselend een laag natuursteen en baksteen. Boeiend om naar te kijken zijn de mysterieuze runetekens of lettertekens uit het oude Germaanse alfabet. Ook hier geldt wat eerder is vermeld over het mooiste dorp. 
Nogal wat wandelpaden doorkruisen de streek. Getuige is de "wandelboom" in het dorp. Waarbij het langeafstandswandelpad GR L'Yser" vooral in het oog springt.

 

Plak en stak.Wandelboom.Honger of dorst?

 

           Keer op je stappen terug en bij het kruispunt waar je zonet rechtsaf bent gegaan ga je nu rechtdoor. Langs bouwaannemer Kieken aan je linkerzijde. 
Het zal je aannemer maar wezen.

 

Vlaamse roots?

 

           Een hoeveke die de naam draagt "d'Yserbronne 1825" en waar de lichtversiering van de eindejaarsperiode nog buiten hangt doet vermoeden dat de bron wel eens heel dichtbij zou kunnen zijn.

 

Kerstverlichting?Dichtbij de bron?

 

           Bij een bord dat de vermelding L'Yser draagt rechtsaf, het grindpad leidt naar de eerste in de reeks van rust-en picknickplaatsen die werden ingericht langs de IJzer. Negen in totaal: Buysscheure, Merckegem, Escquelbecq, Wormhout,Roesbrugge, Fintele, Knokke (niet de badplaats!), Diksmuide en Nieuwpoort. Je bent nu 35m boven de zeespiegel. Een houten, kegelvormige toren met infopanelen die je alles leren wat je nog niet wist over de IJzer.

 

Hier rechtsafGrindpadDe eerste van negen

 

           Het grindpad loopt verder rond de plaats waar de nog jonge IJzer in de vorm van een poel aan de oppervlakte komt. De aangeplante hagen geven een gevoel van geborgenheid. De site werd enige jaren geleden opgekuist en ingericht. In feite heeft de IJzer meer dan één bron. Maar deze wordt als de echte aanzien.

 

De echte bron?Infopaneel.

 

           Na dit bezoek de weg verder volgen. Op het einde rechts, onder het TGV-viaduct en onmiddellijk links. 
Het volgende dorp eveneens een pracht is Broxeele. Dit zou de kleinste parochie van het bisdom Rijsel zijn. Op een T-kruising linksaf om het eens te bekijken, de route gaat rechts. 
Voor de St Kwintenskerk van 1561 staat een wel oude bekende op een sokkel afgebeeld. Wie een schoolgebouw wil huren is hier aan het goede adres. Het schooltje rechts van de kerk staat te huur. De niet al te drukke tweevaksbaan brengt je naar Rubrouck.

 

Broxeele.Oude bekende!Kerk BroxeeleNog Vlaamser dan...

 

           Vooraleer Rubrouck te bereiken mag je nog eens de piepjonge IJzer oversteken. 
Een mooi dorp met heel wat traditionele woningen. De geboorteplaats van Willem van Ruysbrouck. Deze franciscanermonnik werd door Lodewijk de Heilige op wandel gestuurd om de Mongolen te bekeren en de Grote Kan te ontmoeten. Hij deed er twee jaar over om de steppen van Central Azië te bereiken. De monnik keerde terug en bracht reisverslag uit. 
In 1990 werd deze trip overgedaan door een Frans-Mongoolse expeditie. Er is een klein museum aan gewijd.

 

Piepjong.Willem van Ruysbrouck.

 

           Zet je fiets aan de kant en maak een korte wandeling rond de kerk. Het loont de moeite. Achter de "hallekerque" kun je een middeleeuwse motte bezichtigen. De eglise St Sylvestre is van 1530 en staat in een mooie omgeving omgeven door hagen.

 

eglise St Sylvestre.middeleeuwse site.

 

           Bij de kerk linksaf (D211) en wat verder bij een Mariabeeld rechts de Botterstraete in. Nu wordt het wel heel gemakkelijk, je mag steeds rechtdoor fietsen. Nergens afslaan! De weg verandert van naam en wordt Chemin 5sept 1944.

 

steeds rechtdoor.

 

           Bij een grote hoeve "Le Tilleul" staan twee gedenkstenen. Ze herdenken gesneuvelden uit de tweede Wereldoorlog, maar over het hoe en waarom heb ik niet kunnen achterhalen.

 

Les Tilleuls.Wat is hier gebeurd?Niet kunnen achterhalen.

 

           Aan je rechterkant is Cassel, gelegen bovenop de gelijknamige berg erg dichtbij. Een mooi panorama, zoveel is zeker. Wanneer Wormhout dichterbij komt moet je wat meer autoverkeer dulden (of omgekeerd)?

 

Cassel met de gelijknamige berg.

 

           Gelegen langs de vroegere weg van 1758 van Kassel naar Duinkerke is het de zoveelste leuke plaats op deze route om te bezoeken. Het is een muziekkiosk rijk en zoals in elk dorp tot nu toe een hallekerque dat een bezoekje waard is. Het heeft de allures van een stadje, veel groter dan de plaatsen die je tot nu toe passeerde. Je fietst langs een school en dan kom je bij een rotonde, je gaat daar rechtsaf. De route gaat daarna op het einde, bij de grote baan links.

           Museum Jeanne Devos werd door ons bezocht en is meer dan de moeite waard. Sla daarvoor rechtsaf ipv links en de volgende straat bij de wegwijzer terug rechts. Dan nogmaals links een doodlopend straatje inrijden. Het museum is ondergebracht in de voormalige pastoorswoning en is voorzien van duivenhuis en mooie tuin.

 

Museum Jeanne Devos.

 

           Jeanne Devos (1902-1989) is schoolvoorbeeld van een late roeping. Wanneer ze 43 is verplaatst ze zich per fiets en neemt overal haar fototoestel mee. Ze begint kiekjes van Vlaamse huwelijken, feesten en ceremonies te maken. Een betere manier om de tradities van de streek weer te geven is niet denkbaar.

 

Met dit toestel werden ontelbare kiekjes gemaakt.

 

           Bij haar dood laat ze haar huis en maar liefst 100 000 negatieven na aan het Comité flamand de france. Je kunt hier haar schitterende foto's bekijken. Een verzameling fototoestellen, en veel meer. 
Het hele huis is ingericht zoals in de tijd van toen. Maar het mooiste is dat Yvonne die het museum openhoudt de laatste huismeid van Jeanne Devos is geweest. Het ouwe besje spreekt "vlemsch" met een sappig mooi dialect, een streling voor je trommelvliezen. 
Graag leidt ze de bezoekers rond en vertelt honderduit over het huis, Jeanne Devos en vooral hoe het vroeger beter was!

 

Mooie verzameling.Zoals in de tijd van toenSchooltje.

 

           Het bezoek begint in de mooie tuin. Hier staat een boom van 300 jaar oud weet het moedertje me apetrots te vertellen.
In een uithoek van de tuin ligt Jeanne begraven.

 

Mooie tuin.Duivetoren300 jaar oud.

 

           Tot slot toont ze me een typmachine, een pareltje van oude techniek. Het zou het allereerste zijn dat ooit werd gemaakt. 
Maar of hier veel aanslagen per minuut mee mogelijk zijn laat ik in het midden.

 

Hoeveel aanslagen per min?t.

 

           Na bezoek keer je terug naar de grote baan. Bij de verkeerslichten, (de eerste en de laatste van deze tocht) ga je naar links de D17 in. De wegwijzers van de LF zijn er weer om je te helpen gidsen. Deze ietwat drukke baan volg je naar het volgende mooie dorp. Let op: je passeert het plaatsnaambord van Escquelbecq. Wat verder linksaf bij de kleine wegwijzer "La Plaine au Bois". Deze straat heet heel toepasselijk rue de Dunkirk Veterans. Waarom deze eigenaardige naam wordt duidelijk wanneer je aan je linkerzijde een park ontwaardt.

 

Wijst de weg naar...

 

           Sla het grindpad in en op het einde kom je bij een site waar een vreselijk oologsmisdaad is gepleegd in het prille begin van WOII. Britse soldaten poogden hier de Duitse opmars naar Duinkerke te vertragen tijdens "Operatie Dynamo". Hun heldhaftig verzet mocht niet baten ze werden uiteindelijk gevangen genomen, samengebracht in deze schuur en afgemaakt. Een paar konden ontsnappen.. 
Het is een plek van 2,40 ha, dat verwijst naar het bloedbad van 28 mei 1940 van 80 Britse soldaten gevangen genomen en gedood door de SS. 
De schuur is een nagebouwd exemplaar, het park is heel sober ingericht. Je kan een 5 meter hoog heuveltje beklimmen en boven tref je een oriëntatietafel aan dat de plaatsen in de omgeving aanwijst en de troepenbewegingen van toen aantoont.

 

Herinneringspark.Oorlogsmisdaad.

 

           Terugkeren en op het einde linksaf. Dalend, na een bocht naar rechts steek je de sterk stromende IJzer over.

 

Sterk stromende IJzer te Esquelbecq.

 

           Het marktplein van Escelbecq werd heel mooi heraangelegd. Maison du Westhoeck is het toerisme bureau waar je alle info ivm de streek kunt krijgen. Sla net voorbij het gebouw het pad in. Het leidt naar de volgende rustplaats langs de nog jonge IJzer.

 

Uitvalsbasis voor de streek.Stopplaats van de IJzer te Esquelbecq.Kraakheldere IJzer.

 

           Met wat geluk speelt de beiaard een wijsje dat je zeker kan mee zingen. De klokken van deze beiaard zijn buiten de kerktoren aangebracht. Loop de kerk eens binnen; Die brandde af op 11 april 1976. Een kleine tentoonstelling herinnert daar nog aan. Bewonder het betimmerde plafond, het doet aan een omgekeerde boot denken 
Het kasteel van Escquelbecq kan niet bezocht worden en ondergaat een langdurige restauratie. Ook hier zijn er die geheimzinnige runetekens te bewonderen.

 

Esquelbecq.Omgekeerde boot?Runetekens.

 

           Zonder de ambachtelijke brouwerij Thiriez zou Esquelbecq en deel van zijn identiteit verliezen. Hier wordt immers het fameuze Blonde d'Esquelbecq gebrouwen. Te verkrijgen in Maison du Westhoeck.

 

Of hier?Runetekens.

 

           De route volgt verder de LF1. Na de spoorweg te zijn overgestoken, linksaf en onmiddellijk,rechts. Deze fraaie weg door de velden brengt je terug naar Bollezeele. Steek andermaal de IJzer over en nadien wacht je een lange helling.

 

Nog maar ens de IJzer.La Clocheop weg naar Bollezeele.